Co łączy długi COVID, PTSD i stwardnienie rozsiane? Podobieństwa sięgają głębiej niż geny

3 września 2026, 14:50

Zespół przewlekłego zmęczenia, długi COVID, zespół stresu pourazowego, stwardnienie rozsiane i reumatoidalne zapalenie stawów to bardzo różne schorzenia. Łączy je jednak występowanie przewlekłego zmęczenia, zaburzeń poznawczych, nieprawidłowa praca układu odpornościowego i zaburzenia autonomicznego układu nerwowego. A najnowsza analiza wskazuje, że podobieństwa te są znacznie głębsze, niż wynikałoby z prostego porównania genów.



Pierwsza operacja neurochirurgiczna z bezpośrednim udziałem sztucznej inteligencji

1 września 2026, 09:12

Sztuczna inteligencja po raz pierwszy wsparła neurochirurga w czasie rzeczywistym podczas operacji usuwania guza mózgu. Opracowany na University College London system analizował obrazy przekazywane z endoskopu i wskazywał na znajdujące się w polu operacyjnym struktury, których uszkodzenie mogło doprowadzić do udaru, utraty wzroku lub śmierci pacjenta. Wspierana przez AI operacja zakończyła się sukcesem.


„Subkatastrofalne” uderzenie asteroidy wyjaśnia niezwykły wygląd Deimosa

20 sierpnia 2026, 09:16

Deimos, mniejszy z księżyców Marsa, od dawna intryguje naukowców swoją gładką powierzchnią. Wygląda, jakby został celowo pokryty grubą warstwą pyłu. Najbardziej charakterystycznym elementem jego powierzchni jest rozległe zagłębienie w okolicy bieguna południowego. Znajduje się tutaj płytka niecka o średnicy około 10 kilometrów, którą widać już na zdjęciach z sond Viking.


Jak rozmawiać z bliską osobą o jej problemach?

7 sierpnia 2026, 15:22

Widzisz, że ktoś z Twoich bliskich traci energię, zamyka się w sobie lub boryka z ogromnym stresem. Serce podpowiada, żeby zareagować, jednak w głowie natychmiast pojawiają się wątpliwości. Boisz się, że powiesz coś nieodpowiedniego, pogorszysz sytuację albo spotkasz się z murem milczenia. To naturalne obawy. Rozpoczęcie szczerego dialogu o trudnościach wymaga wyczucia i odwagi, ale wiedz, że odpowiednio poprowadzona rozmowa potrafi przynieść ulgę i stać się pierwszym krokiem do odzyskania dawnej równowagi.


Czym jest SIBO i jak wyglądają objawy?

5 sierpnia 2026, 15:29

Wzdęcia, bóle brzucha, przewlekłe biegunki lub zaparcia - jedną z możliwych przyczyn tych dolegliwości jest SIBO, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka. Jego objawy mogą przypominać zespół jelita drażliwego, a oba zaburzenia mogą również współistnieć. Dowiedz się, czym jest przerost bakteryjny jelita cienkiego, jakie daje objawy i w jaki sposób można go zdiagnozować.


Jelita a pamięć. Dlaczego wysoko przetworzona żywność szkodzi zdolnościom poznawczym

28 lipca 2026, 15:17

Od dawna wiadomo, że jelita i mózg komunikują się ze sobą. Przekazywanie informacji odbywa głównie za pośrednictwem nerwu błędnego, który przekazuje do ośrodkowego układu nerwowego informacje o tym, co i ile zjedliśmy. Nowe badanie zespołu Logana Tierno Lauera, Léi Décarie-Spain i Scotta Kanoskiego z University of Southern California, opublikowane w Nature Communications, pokazuje jednak coś zaskakującego. Sygnały te docierają nie tylko do pnia mózgu odpowiedzialnego za kontrolę sytości, ale także do hipokampu – struktury kluczowej dla pamięci. Co więcej, to właśnie one mogą decydować o tym, jak dobrze zapamiętujemy okoliczności jedzenia.


Starzejemy się szybciej niż nasi rodzice. I płacimy za to nowotworami

29 czerwca 2026, 10:07

Przez długi czas nowotwory uważane były za chorobę starości, skutek powolnego, trwającego dekadami niszczenia komórek. Tymczasem coraz więcej danych wskazuje, że nowotwory atakują ludzi coraz młodszych. Między rokiem 1990 a 2019 liczba rozpoznań raka u osób przed pięćdziesiątką wzrosła globalnie o 24 procent. W Australii, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych ludzie urodzeni w latach 90. mają co najmniej czterokrotnie wyższe ryzyko wczesnego raka jelita grubego niż ci urodzeni w latach 60. Co się dzieje z naszymi ciałami?


Staruszka

Dlaczego kobiety częściej chorują na alzheimera i co ma do tego macierz zewnątrzkomórkowa?

27 maja 2026, 07:30

Blisko dwie trzecie chorych na Alzheimera to kobiety, ale naukowcy wciąż nie rozumieją do końca, dlaczego to właśnie one są bardziej narażone. Od lat uważano, że utrata estrogenu po menopauzie pozbawia mózg naturalnej ochrony przed neurodegeneracją. Nowe badanie przeprowadzone na Northwestern University dostarcza przekonujących dowodów na słuszność tej hipotezy, ale jednocześnie wskazuje zaskakujące miejsce, w którym rozgrywa się kluczowy proces.


Już w XV wieku chińscy chirurdzy stosowali środki znieczulające

26 maja 2026, 10:55

Niezwykłe odkrycie archeologów z Chin rzuca nowe światło na medycynę dynastii Ming i sugeruje, że tamtejsi chirurdzy dysponowali zaskakująco skutecznymi środkami przeciwbólowymi już w XV wieku. Opublikowane właśnie na łamach Antiquity wyniki badań łączących archeologię, chemię analityczną i historię medycyny, każą nam przemyśleć na nowo to, co wiemy o dawnej chirurgii.


Sztuczna inteligencja zdaje test Turinga lepiej niż ludzie

21 maja 2026, 09:58

W 1950 roku na łamach pisma Mind Alan Turing zaproponował prosty eksperyment myślowy – jeśli człowiek rozmawiający z maszyną nie potrafi odróżnić jej od drugiego człowieka, czy możemy stwierdzić, że zdolności maszyny dorównują zdolnościom umysłowym człowieka? Przez dekady test Turinga był bardziej filozoficzną prowokacją niż realnym wyzwaniem technicznym. Badania opublikowane właśnie na łamach PNAS pokazują, że to się zmieniło, i to w sposób, który powinien nas zastanowić


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy